Old Stories

Op 27 juli 1909 werd de eerste steen gelegd van Villa Stadszicht. De foto hiernaast van het gebrandschilderde raam is gemaakt tijdens de gastvrije rondleiding die door de nieuwe eigenaren op 27 juli 2012 gegeven werd aan een nazaat van een van de eerste bewoners. Precies 103 jaar later. Onverwacht, niet gepland. Op de dag dat de laatste hand werd gelegd aan een complete restauaratie van de monumentale villa. Toeval bestaat niet, zegt men wel eens, maar je zou het welhaast geloven als men de rode draad volgt in de levens van de mensen die op enigerlei wijze van en naar de villa zijn 'getrokken'. Het is een bijzonder verhaal.

Het verhaal begint tijdens een van de handelsreizen van August, een zeer vermogende in Antwerpen woonachtige zeeuw, die kort daarvoor het plan had opgevat op het eiland Tholen een buitenverblijf annex boerderij te bouwen. Niet zo heel ver vandaan het boerenbedrijf van zijn oudere, enigste broer Theo. Daarmee was hij al jaren gebrouilleerd om redenen die te maken hadden met  de verdeling van de nalatenschap van hun ouders. De eigendom van het boerenbedrijf was volledig overgegaan op de oudste zoon. Op grond van een nieuwe erfrechtelijke bepaling in die tijd. Ingepolderd land mocht namelijk niet door vererving versnipperd geraken. Erg ingewikkeld allemaal. August had het nakijken met een legaat dat niet meer omvatte dan enkele aandelen van een Franse firma in handelsgewassen. Maar hij had er binnen afzienbare tijd toch een groot kapitaal mee weten te verwerven.

Parijs, 1900 .... August was er om zaken te doen bij de Salon de l'Agriculture, die op de wereldtentoonstelling 'n eigen locatie had verworven. Om de noviteiten in de landbouw van Frankrijk te promoten. Tussen alle Paviljoens die kunst en cultuur vanuit heel de wereld samenbrachten. En het was daar waar August voor het eerst kennis nam van een nieuwe stroming in de kunst: Art Nouveau ... oftewel Jugendstil! In het Pavilion l'Art Nouveau Bing, een van de vele promotie-stands op de wereldtentoonstelling.

Om 'n lang verhaal kort te maken ... August keerde talloze malen terug naar Parijs, soms om er zaken te doen, maar meestal om langs te gaan bij Bing in diens Salon de l'Art Nouvea, een galerie annex atelier. August en Bing waren door de jaren heen dik bevriend geraakt in hun gedeelde passie voor Art Nouveau. Bing, van oorsprong een kunsthandelaar uit Berlijn, had de Salon halverwege de jaren 90 van de 19e eeuw als 'n soort filiaal geopend nadat hij in Berlijn met zijn verzameling Neuer Kunst grote faam had verworven. Jugendstil, zo werd deze nieuwe kunststroming destijds in het Germaanse betiteld. Kom er maar om in Parijs, amper twee decennia na de Frans-Duitse oorlogsperikelen. Dus Bing gaf zijn Salon in Parijs uit tactische overwegingen een Franse naam. Vooral ook om sneller en beter zaken te kunnen doen met zijn, enigszins chauvinistische, Franse clientele. 

En zo is het gekomen dat August zijn nieuwe buitenverblijf op het eiland Tholen liet ontwerpen en decoreren op basis van de essentie van l'Art Nouveau ... door Rey uit Bergen op Zoom. Hij kende deze architect van zijn vele zakelijke bezoeken aan de Korenbeurs in de Markiezaatsstad. Althans, ... August kende Rey van de genoeglijke avonden na de succesvolle beursdagen ... Dan werd er door de stamgasten van de Gouden Draak op de Grote Markt uitbundig geklonken op elkanders zakelijke transacties van die dag. En het is in deze herberg, de oudste van Nederland, waarin August met Rey het ontwerp en de bouw van de villa is overeengekomen. De villa zal Stadszicht heten ... zo besloot August bij die gelegenheid .... En in alles wat het oog ziet en het hart voelt bij het betreden van de villa zullen zich de vormen, kleuren en het licht van de Nieuwe Kunst verheffen. Als het pure, het reine, het schone ... in jeugdig elan en geheel in stijl van al het natuurlijke dat ons omringt!  Proost!

Boerenzoonbloed kruipt waar het niet gaan kan. In de jaren nadat de villa door August in gebruik genomen was, kocht hij steeds meer grond op in de omgeving. Om broer Theo te jennen. Het buitenverblijf ontwikkelde zich tot een bloeiend boerenbedrijf.  (Wordt vervolgd)

Boerderij / Villa Stadszicht

Monumentaal, rijk en bijzonder vormgegeven Jugendstil villa-woonhuis, in 1909 naar ontwerp van J. Rey uit Bergen op Zoom gebouwd.  

De villa is opgetrokken uit geglazuurde baksteen. De zuidoost-hoek wordt geaccentueerd door een achtzijdig torentje, met topgevels en een lantaarn, beginnend op de verdieping. De zijgevels zijn gepleisterd. De bogen en friezen zijn uitge voerd in gekleurde, geglazuurde baksteen. Gevelbanden met van motief voorzien tegelwerk. Houten beschot in de geveltoppen, afgewerkt met kruiselings geplaatste windveren. Houten, getoogde kozijnen, enkel en samengesteld, met schuiframen. Gebogen bovenramen en -lichten met dito roedeverdeling. Onder de hoektoren een veranda, via vleugeldeuren met zijlichten toegankelijk; sierlijke smeedwerk hekjes aan de veranda en het hoekbalkon.  

De villa heeft een schilddak met plat, kleine houten dakkapel op het voorschild. Het torentje is voorzien van steekkapjes. Alle dakvlakken zijn gedekt met groene, geglazuurde kruispannen.  

Naast de voormalige voordeur een gevelsteen met opschrift: "De eerste steen gelegd door M.P.J.E. la Fonteyn 27 juli 1909".  

In het interieur zijn vrijwel geen originele zaken uit de bouwtijd aanwezig. In de entree aan de achterzijde bevinden zich in een rondboog vijf vensters met figuratieve voorstellingen met betrekking tot de landbouw. Deze zijn uitgevoerd in gekleurd glas-in-lood door "In de Speijkermandt ateliers voor Geschilderd Gebrand Glas. Bouoy, Dordt".  

Monumentale villa uitgevoerd in een rijke Jugendstil-architectuur. Goed voorbeeld van villa-achtige woning bij een boerderij, een ontwikkeling die karakteristiek is voor de streek. Als zodanig van architectuur- en cultuurhistorische waarde en van visuele betekenis in het agrarische landschap.  

Over een sloot, ten behoeve van de toegang tot de villa aangelegd bruggetje met gemetselde steunwerken, voorzien van fraaie smeedijzeren leuningen en een toegangshekje midden op de brug, uitgevoerd in rijke Jugendstil. Bruggetje is architectuurhistorische en van ensemblewaarde.  

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 

Link: http://rijksmonumenten.nl/monument/495971/stadszicht/tholen/

Zie meer details van Villa Stadszicht op http://www.efkeskijke.nl/94798524